سال ۱۴۰۳؛ وداع با پیشگامان هنرهای تجسمی ایران از فرهادی مشیری تا سیراک ملکنیان, سال ۱۴۰۳ برای جامعه هنری ایران سالی پر از اندوه و فقدان بزرگان هنرهای تجسمی بود. در این سال هنرمندانی که با دیدگاههای نوین و خلاقیت بینظیر، مرزهای نقاشی، مجسمهسازی، گرافیک و عکاسی را گسترش داده و هویت بصری ایران را شکل داده بودند، از میان ما رفتند.
این گزارش به بررسی زندگی و آثار این پیشگامان میپردازد تا جایگاه آنها در تحول هنر مدرن ایران تداعی شود. کامران کاتوزیان؛ پیشگام گرافیک و تبلیغات ایران کامران کاتوزیان، طراح گرافیک پیشکسوت، در ۲۵ اسفند ۱۴۰۳ درگذشت. او متولد ۱۳۲۰ تهران و فارغالتحصیل هنرهای قشنگ از دانشگاه ویندهام آمریکا بود.
س در دانشکده هنرهای تزئینی و دانشگاه آزاد نیز از سوابق اوست. فعالیت او در آوانگارد نقطه عطفی در احیای صنعت تبلیغات ایران بود.
داود احمدی مونس (آروین)؛ ماهر کارتون و گرافیک مطبوعاتی داود احمدی مونس با نام هنری آروین، در ۱۱ اسفند ۱۴۰۳ بر اثر نارسایی کبدی درگذشت. او از ۱۳ سالگی کارتون طراحی میکرد و با خانه روزنامهنگاران جوان و هفتهنامه طنزپارسی فعالیت آغاز کرد. آروین به عنوان کارتونیست ادیتوریال در روزنامه زن و طراح گرافیک مطبوعاتی و تبلیغاتی شناخته میشد.
سان میراث فرهنگی، در ۱۰ اسفند ۱۴۰۳ در سن ۸۰ سالگی درگذشت. زندهیاد متولد ۱۳۲۳ تهران و فرزند منصوره اتابکی شاعر معروف بود.
پس از تحصیل در اتریش، او از پیشروان عکاسی صنعتی و تبلیغاتی در سالهای اول پس از انقلاب شد و نشان درجه یک هنری دریافت کرد. صادق بریرانی؛ استاد گرافیک و نقاش با ریشه در مکتب کمالالملک صادق بریرانی، طراح گرافیک و نقاش، در ۱۶ بهمن ۱۴۰۳ درگذشت. او متولد ۱۳۰۲ در روستای بریران گیلان بود و نقاشی را از درویش زرینکلک، شاگرد کمالالملک، آموخت.
فیک برنو و تهران بوده است. محمدرضا ریاضی؛ پژوهشگر و حافظ تاریخ هنر ایران محمدرضا ریاضی، استاد و پژوهشگر تاریخ هنر، در ۲۶ خرداد ۱۴۰۳ در ۷۴ سالگی درگذشت.
او ریاست کتابخانه موزه ملی ایران، عضویت در شورای پژوهشی موزه ملی، نماینده میراث فرهنگی در کمیته حافظه جهانی یونسکو و تدریس در دانشگاههای تهران، آزاد، الزهرا، شهید بهشتی، هنر، اصفهان و بنیاد ایرانشناسی را در کارنامه داشت. تألیف و ترجمه بیش از ۷۰ کتاب و مقاله اثر اوست.
فرهادی مشیری؛ خالق کوزهها و کلمات و رکورددار حراجی بینالمللی فرهادی مشیری، نقاش و خالق مجموعههای معروف حروف و اعداد و کوزهها و کلمات، در ۲۷ تیر ۱۴۰۳ در سن ۶۱ سالگی درگذشت. او نخستین هنرمند معاصر خاورمیانه بود که اثری با قیمت یک میلیون دلاری در حراجیهای بینالمللی فروخت.
آثار مشیری در موزههای معتبری چون موزه بریتانیا، موزه هنرهای زیبای ویرجینیا، مجموعه فرجام دبی و در بینال ونیز و آرت بازل میامی به نمایش در آمده است. سیراک ملکنیان؛ از بنیانگذاران هنر مدرن ایران سیراک ملکنیان، نقاش معاصر ایرانی-ارمنی، در ۳۰ مرداد ۱۴۰۳ در سن ۹۳ سالگی درگذشت. متولد ۲۴ مهر ۱۳۱۰، او با اصرار بر خط و فرم، مناظر را به شیوهای انتزاعی بازآفرینی کرد.
ملکنیان به عنوان یکی از بنیانگذاران هنر مدرن ایران شناخته میشود و آثارش در نمایشگاههای متعدد در ایران و جهان به نمایش گذاشته شده است. سبک منحصر به فرد او مسیر هنر معاصر ایران را برای همیشه متحول کرد.