جمشید ابرازی: ترس از تکرار پیشین‌ها راه زاویه‌ی تازه در مستند می‌راث نورانی را گشود

مستند پنج‌قسمتی می‌راث نورانی با تهیه‌کنندگی محمدامین نوروزی و کارگردانی سعیدہ نیک‌اختر، جمشید ابرازی، رضا مصطفوی حصاری و خود نوروزی، این هفته از شبکه سه سیما روی آنتن رفت. این اثر زندگی و شخصیت پنج عالم دینی معاصر را با رویکردی نو بازمی‌کند آیات عظام صافی‌گلپایگانی، سید محمد ضیاءآبادی، سید ابوالقاسم شجاعی، علی‌احمد می‌انجی و سید حسین سعادت‌مصطفوی.

جمشید ابرازی، کارگردان بخش اختصاص‌یافته به آیت‌الله سید محمد ضیاءآبادی، حضور در این پروژه را موهبتی بزرگ توصیف کرد. او گفت پس از سال‌ها کار در مستند پرتره، دعوت محمدامین نوروزی برای پرداختن به شخصیتی چون آیت‌الله ضیاءآبادی فرصت بی‌نظیری بود. تحقیقات از شهریور ۱۴۰۱ آغاز شد، حدود یک سال و نیم پس از درگذشت ایشان، و با شناسایی افراد و موقعیت‌های مرتبط ادامه یافت.

ابرازی از هراس خود در آغاز کار سخن گفت یافتن افراد تکراری و سخنان یکسان در مستند‌های پیشین، ترس از تولید اثری تکراری را در من تقویت کرد. به همین دلیل به جستجوی رویکرد و زاویه‌ی تازه پرداختم. نتیجه این کنکاش، یافتن شخصیت‌هایی چون سید محسنی — پامنبر چهل‌ساله آیت‌الله ضیاءآبادی از مسجد سقاباشی تا مسجد دربند — و آقای قهرمانی، مکانیکی که به مریدانه‌گری ایشان پیوست، شد. این افراد زاویه‌های بصری و روایی تازه‌ای برای مستند فراهم آوردند.

تصویربرداری از بهمن ۱۴۰۱ آغاز و تا اردیبهشت ۱۴۰۲ ادامه یافت. ابرازی تأکید کرد زندگی من از نظر تفکری به قبل و بعد از آشنایی با آیت‌الله ضیاءآبادی تقسیم می‌شود. این فیلم بر تفکرات من تأثیر عمیق گذاشت. او به نقل از حجت‌الاسلام محمود ریاضت افزود فهمیدم اگر فیلمی می‌خواهد بر مخاطب تأثیر بگذارد، باید ابتدا بر سازنده‌ی خود تأثیر گذاشته باشد.

این مستندساز بر پایه حس و درک لحظه‌های زندگی آیت‌الله ضیاءآبادی پیش رفت، نه تنها روی مصاحبه‌ها و آرشیو. او گفت آیت‌الله ضیاءآبادی با زبانی صمیمی، فاقد واژگان ثقیل و مبتنی بر فهم مخاطب عام سخن می‌گفت؛ همین ویژگی باعث ارتباط عمیق‌تر با مردم شد. ابرازی امیدوار است تأثیرگذاری که در او رخ داد، در مخاطب — به ویژه نوجوانان و جوانان — نیز محقق گردد سخنانی در مستند درباره فلسفه روزه وجود دارد که نگرش من را درباره روزه تغییر داد؛ نه در قبال برعهده‌گرفتن آن، بلکه در نحوه‌ی درست انجام دادن.

ابرازی نتیجه گرفت آیت‌الله ضیاءآبادی نسخه نمی‌پیچد؛ رویکرد‌های الهی را از تأمل، تفکر و مکاشفه از قرآن و متون دینی ارائه می‌دهد که به نظر من حلقه‌ی گم‌شده بسیاری از افراد در جامعه دینی است. امیدوارم پس از تماشای این بخش از می‌راث نورانی، مخاطب به اطلاعات دقیق‌تر، باور صحیح‌تر و حال باطنی بهتری برسد.