سفر رئیسجمهور به روسیه فرصتی برای گسترش همکاریهای اقتصادی و امضای سند جامع همکاری
به گزارش غروب شهر، سفر رئیسجمهور به روسیه فرصتی طلایی برای گسترش همکاریهای اقتصادی و سیاسی بین دو سرزمین است. در این دیدار، امضای سند جامع همکاری در دستور کار قرار دارد؛ سندی که میتواند مسیر تجارت دوجانبه را هموار کند، زیرساختهای ترانزیتی را تحکیم نماید و جایگاه ایران را در پیمانهای منطقهای همانند اوراسیا و بریکس ارتقا بخشد. این سفر نقطه عطفی در روابط تهران و مسکو خواهد بود که به گسترش پایدار اقتصادی و تحکیم پیوندهای استراتژیک منجر میشود.
روشنعلی یکتا، نایب رئیس اتاق بازرگانی ایران و روسیه، در گفتوگویی با برنا گفت که منفعتگیری از ظرفیتهای اقتصادی روسیه، تحکیم پیمانهای منطقهای و منفعتگیری از نیروی متخصص داخلی میتواند به گسترش و رشد اقتصاد ایران پشتیبانی شایانی کند. وی تشکیل کریدور شمال-جنوب را یک شاهراه حیاتی برای تجارت کشور برشمرد و بر لزوم پیوستن ایران به گروه عمل مالی (FATF) اصرار کرد.
او افزود اقتصاد روسیه را نمیتوان نادیده گرفت؛ این سرزمین یکی از اقتصادهای بزرگ جهان است و سالانه نزدیک به ۷۰۰ میلیارد دلار تجارت جهانی دارد. بخشی از این تجارت به واردات ۳۰۰ میلیارد دلاری روسیه تعلق دارد که عمدتا شامل محصولات کشاورزی از مناطق گرمسیری است. این فرصتی مناسب برای ایران فراهم میکند، چون اقلیم گرمسیری کشور ظرفیت اختصاصیای برای فراهم نیازهای این بازار دارد.
از منظر جغرافیایی، روسیه تقریبا از هر طرف محدود است از شمال به قطب شمال، از شرق به قزاقستان، و از غرب به دریای سیاه و جنگ اوکراین. این محدودیتها سبب شده که خلیج فارس بهعنوان دهلیز ارتباطی روسیه با دنیای آزاد اهمیت آن را نشان دهد. از اینرو، ایران نه تنها میتواند کالاهای خود را به روسیه صادر کند، بلکه بخشی از نیازهای خود را نیز از این مسیر فراهم کند. علاوه بر این، ایران میتواند نقش محوری در ترانزیت کالای روسیه ایفا کند که در تجارت بینالملل بهطور زیاد مهم است.
توانایی چندین ساله تحریمهای ظالمانه، ملت ایران را به شناخت عمیقی از مدیریت شرایط دشوار اقتصادی رسانده است. همکاری اقتصادی با روسیه میتواند ما را به اقتصادهای بزرگ منطقهای همانند، بریکس و اوراسیا متصل کند. دو هفته پیش نیز ایران بهعنوان عضو ناظر به این توافقنامهها پیوست که نشاندهنده ظرفیتهای بزرگ اقتصادی برای کشور است.
از منظر صادرات، ایران سالانه بیشتر از ۸۰ میلیارد دلار صادرات دارد، اما در قسمت صادرات غیرنفتی این رقم به کمتر از ۴۰ میلیارد دلار میرسد. همکاری با در این عرصه میتواند منابع جدیدی را برای منفعتگیری در اقتصاد کشور فراهم کند. اینگونه، پیمانهای پولی بین دو کشور تسهیلگر تجارت اقتصادی هستند و میتوانند به رونق اقتصادی ایران پشتیبانی کنند.
یک حوزه دیگر مهم، خدمات فنی و مهندسی است. پس از جنگ، روسیه با افتنوژی جوان برای پروژههای عمرانی و صنعتی مواجه خواهد شد. این در حالی است که ایران حدود ۶۰۰ هزار فارغالتحصیل مهندسی دارد که تعداد بسیاری از آنها در رشتههای غیرمرتبط فعالیت میکنند. اگر بتوانیم این نیروی متخصص را به بازار روسیه معارفه کنیم، تأثیرات مثبت بر هر دو کشور خواهد داشت.
در نتیجه، منفعتگیری از ظرفیتهای اقتصادی روسیه، تحکیم پیمانهای منطقهای و منفعتگیری از نیروی متخصص داخلی میتواند به گسترش و رشد اقتصاد ایران پشتیبانی شایانی کند.
برنا پرسید این سند جامع چه مقدار برای ما ظرفیت تشکیل میکند؟
او پاسخ داد ما در قرارداد قبلی، که مربوط به اوراسیا بود، بهعنوان مهمان حضور داشتیم. در آن قرارداد، کالاهایی برای تجارت ترجیحی نقل شده بود، اما تعرفههای آنها صفر نبوده بود. از بین ۵۰۳ کالای تعیینشده، تنها ۷۰ کالا با تعرفههای زیر صفر ارائه شد و زیادتر تعرفهها در نزدیک به ۳۰ درصد بودند. با اجرای این قرارداد، تعرفهها به صفر و خواهند شد و دامنه کالاهای انتخابشده نیز گستردهتر خواهد شد. این تغییرات بهطور قابلتوجهی زمانهای تجاری بیشتری را برای ما فراهم میکند.
برنا سؤال کرد سطح مبادلات تجاری با روسیه اکنون چه مقدار است؟
او گفت تجارت ما با روسیه برای صادرات افزایش یافته است؛ بهطوری که مقدار صادرات از ۶۰۰ میلیون دلار به یک میلیارد دلار رسیده است. در برعکس، واردات ما از روسیه بالای ۳ میلیارد دلار است. قسمت عمده واردات شامل کالاهای اساسی همانند نهادهها، روغن، گوشت و چوب میشود که در کشور ما ساخته نمیشوند و بهاجزای دولت- (اردو) فراهم میگردند. نسبت واردات به صادرات نیز بهطور دائم ۳ به ۱ بوده است.
برنا پرسید در حالی که کشورهای همسایه ما در تعداد بسیاری مورد رقیب روسیه میباشند، اما میبینیم مقدار مبادلات تجاری آنها با این سرزمین زیادتر از ایران است، آیا این قرارداد کمکی به افزایش سطح تبادلات تجاریمان با روسیه میکند؟
او ر کرد در تجارت جهانی، درآمدها طبق معمول بیشتر از ۱۵ درصد نیست. وقتی که کالایی با ۴۰ درصد هزینه تشکیل، توجیه اقتصادی نداشته باشد، تجارت به سمتی حرکت میکند که دیگر برای تجار جذابیت نخواهد داشت. تعداد بسیاری از کالاهایی که از ما به کشورهای همسایه صادر خواهد شد، بهطریق واسطهای منتقل میشوند. این کشورها تعرفهای برای این کالاها اعمال نمیکنند و با تعرفه صفر آنها را دریافت کرده و با برند خودشان ارائه میکنند. این حالت از محدودیتهای ما کاسته و زمان تشکیل میدهد تا تجار ما نیز بتوانند بهصورت مستقیم داخل بازار شوند، برند خود را بسازند و در آن بازار ماندگار و پایدار شوند.
برنا سؤال کرد میدانیم که ایران و روسیه تحت شدیدترین تحریمها قرار دارند و پیشبینی میشود با روی کار آمدن ترامپ این تحریمها زیادتر هم شود، این قرار چه مقدار میتواند این دو سرزمین را در برابر تحریمها مقاومتر کند؟
او گفت اقتصاد اوراسیا که ما را به بریکس و توافقنامههای متصل میکند، برای ما یک اقیانوس بزرگ اقتصادی است که با حجم اقتصادی ۲۲۰ میلیارد دلار، جایگاه مهمی را فراهم میآورد. مهم نیست چه فردی روی کار بیاید؛ قضیه این است که تجار ما چه مقدار آزادی عمل داشته باشند، چون اقتصاد ما در تعداد بسیاری از قسمتها از قبل تا امروز بازارمحور بوده است و تجار متوسط و کوچک در آن نقش مهمی ایفا کردهاند.
علاوه بر محصولات پتروشیمی، نفت و فولاد که در اقتصاد ما وجود دارند، اما کمتر، آنچه میتواند به جامعه ما جان بخشد و چرخ اقتصاد را بچرخاند، مدیریت صحیح صنایع کوچک (SMEها) و شهرکهای صنعتی است. اگر این قسمتها بهخوبی مدیریت شوند، دولت صدای فعالان این حوزه را بشنود، نیازها را شناسایی کند و برنامههای طولانیمدت و استراتژیهای کارآمدی ارائه دهد، قطعا عبور از چالشها ممکن و مؤثر خواهد بود.
در صورتی که این ظرفیتها بهدرستی مورد منفعتگیری قرار گیرند، توافقنامههای بینالمللی میتوانند زمانهای تعداد زیادی فراهم کنند. دولتها باید یک نقشه راه ترسیم کنند که در آن آشکار شود چطور از کالاهای حاضر به کالاهای موردنیاز حرکت کنیم، سیستم بانکی را بهینهسازی کنیم و موانع را از سر راه تجار برداریم. تشکیل تسهیلات و مشوقهایی برای برگشت ارز صادرکنندگان و از بین بردن مشکلات ارزی نیز الزامی است. تصمیمگیری در این عرصه بر مسئولیت دولت است و تا بحال در سطح کلان، تصمیمهای فکورانهای اتخاذ شده است، اما برای رسیدن به نتایج بهتر، اجرای دقیقتر این تصیفت الزامی است.
برنا پرسید تعداد بسیاری اعتقاد دارند یکی از مشکلات تجاری ما با روسیه گفتوگو زیر ساختها است؛ الزام ساخت کریدور شمال به جنوب را در این عرصه چطور میبینید؟
او پاسخ داد کریدور شمال-جنوب یک شاهراه حیاتی برای تجارت کشور ما است. اجازه دهید در این مورد توضیح دهم؛ شما امکانپذیر شنیده باشید که کریدورهای اقماری در حال شکلگیری هستند. علت این اتفاق این است که کریدور مرکزی بهدرستی از موقعیت استراتژیک کشور منفعتبرداری نکرده و به همین دلیل، کریدورهای اقماری رشد کردهاند.
اهمیت این کریدور به حدی است که حتی مسیرهای دورتر و پرهزینهتر نیز قیمت منفعتگیری را داشتهاند و همچنان مورد دقت قرار میگیرند. متأسفانه، در دولتهای گوناگون برنامهریزی مناسبی برای این کریدور انجام نشده و مدیرانی که برای اجرای پروژههای مرتبط با آن منصوب شدهاند، به ماموریتهای خود بهخوبی عمل نکردهاند.
این کریدور از تعداد زیادی از برترهای کشور مهمتر است و نیاز به کارهای سریع و برنامهریزی جامع دارد تا مشکلات تجاری و زیرساختی مرتبط با آن حل شود و بتوانیم از پتانسیلهای این شاهراه حیاتی منفعتبرداری کنیم.
برنا سؤال کرد اخیرا گفتوگو الحاق ایران به دو کنوانسیون CFT و پالرمو بار دیگر نقل شده است و قرار است مجمع تشخیص این نوشته را بازدید کند، فکر میکنید پیوستن ایران به FATF چه مقدار روابط ایران و روسیه را تحت تأثیر قرار میدهد؟
او گفت روسیه، با وجود تحریمها، همچنان عضو FATF باقی مانده است. این نوشته به این اهمیت دارد که حتی با تحمل زیانهای زیاد، از آن کنارهگیری نکرده است. روسیه میتوانست این توافق را رد کرد و آن را بیاهمیت بخواند، اما اهمیت FATF برای زندگی تجاری دلیل شده تا همچنان به آن پایبند باشد.
FATF در تجارت ما نیز زیاد مهم و اثرگذار است. برای مثال، من بازرگان زمان تصمیمگیری برای ورود یا دریافت پول، اگر مانعهای FATF وجود نداشته باشد، میتوانم در کشورهای گوناگون حساب باز کنم و از خدمات بانکها که نقش کلیدی در تجارت دارند، منفعتگیری کنم. اینها موارد مهمی میباشند که نبوده است FATF یا عدم شفافیت تا بحال به ما صدمات تعداد زیادی وارد کرده باشد.
در عدم شفافیت، شرکتهای غیرمرتبط به تجارت ما ورود آشکار کردهاند. اما اگر از این مسائل عبور کنیم، شرکتهای شفاف و بخش خصوصی میتوانند نقش مؤثری ایفا کنند و اقتصاد ما را از بنبستهای حاضر خارج سازند.
برنا پرسید بعد پیوستن به FATF را الزامی میدانید…
او بدون تردید پاسخ داد بدون شک، بله. اهمیت این نوشته غیرقابلتکذیب است.
برنا سؤال کرد در سال ۲۰۲۰ حرف شد که پوتین سفری به ایران داشت و متعهد شد ۲۰ میلیارد دلار در ایران سرمایهگذاری کند. سرانجام این توافق چه شد؟
او پاسخ داد در واقع، مبلغ توافقشده ۲۰ میلیارد دلار نبوده است، بلکه ۵ میلیارد دلار بود. این سرمایهگذاری قرار بود در چند پروژه آشکار انجام شود و هزینه شود. از جمله این پروژهها، ساخت آب شیرینکن در جنوب کشور بود که اکنون راهاندازی شده و بهخوبی در حال کار است. اینچنین برقیسازی خط آهن دامغان به اینچهبرون نیز بهعنوان یکی از پروژههای مهم تعریف شده که بهنظر میرسد در جریان باشد. بخش عمده این سرمایه تخصیص داده شده است، اما مقدار منفعتبرداری از آن بستگی به شفافیت درآمدی برای طرف روسیه و نحوه مدیریت مشکلات ارزی کشور دارد. علاوه بر این، ورود بخش خصوصی میتواند در تسریع اجرای پروژهها و منفعتگیری بهتر از این منبعها نقش مؤثری ایفا کند.
برنا پرسید به گفتن سؤال آخر، چندین دفعه در خصوص انتقال شبکه بانکی ایران و روسیه سخن گفته شده، چه مقدار این اتفاق افتاده؟
او گفت تا بحال این کار در تجارت عملی نشده است. سالها به این موضوع پرداخته شد و روسها بهاخص بعد از تحریمها، برای نزدیکی و همکاری در این عرصه استقبال کردند. آنها تمایل داشتند از ارزهای ملی برای تسهیل معاملههای منفعتگیری شود، اما کارکرد ما در این عرصه کند بود. حتی در دو یا سه سالی که تحریمها روسیه را تحت سختی قرار داد، بانکهای روسیه در ابتدا تمایلی به همکاری نداشتند، چون از گیر افتادن در دام تحریمها میترسیدند. اکنون کوششهای بیشتری انجام شده، اما همچنان کافی نیست.
او افزود در این زمان، بانک مرکزی ایران نیز اقداماتی انجام داد، اما این کارها بیشتر در حوزههای محدود مانند گردشگری و دانشجویی بوده است؛ به، مبالغی در نزدیک به ۴۰۰ ر که تأثیر چندانی در تجارت ندارد. تجارت ما به اندوختههایی نیاز دارد که بتواند قفل سی میلیارد دلار تجارت کشور را باز کند و حتی برای ترانزیت و صادرات مجدد (ریاکسپورت) کالاهای روسی مورد منفعتگیری قرار گیرد. برای این کار نیازمند یک طرح و برنامه جامع هستیم.
او گفت میتوان از مثالهایی یاد کرد که نشاندهنده نحوه منفعتگیری کشورها از تهدیدها بهگفتن زمان است. کشورهایی که توانستند بعد از جنگها درآمدهای خود را افزایش دهند، مثال خوبی میباشند. برای نمونه، ترکیه از جنگ روسیه و اوکراین سود برده است. من در یکی از مناطق نزدیک به دریای سیاه با دوستی که مالک پورت و کشتی بود سخن گفتم. او گفت که کشتیهای نظامی ترکیه اسکورت کشتیهای باری را انجام خواهند داد و این کار برایشان درآمدزاست. در بندر ترکیه بار تخلیه میشود، درآمدی حاصل میشود، سپس بارگیری و صادرات مجدد به آفریقا و اروپا انجام میگیرد.
او تکرار کرد این چند منبع درآمدی است که ما از آن نصیب ماندهایم. جنگ روسیه و اوکراین، که بهظاهر سومین کشوری که از آن صدمه دید ایران بود، میتوانست فرصتی برای ما باشد، اما منفعتگیری نشد. اینچنین صنعت روسیه که اکنون صدمهدیده و وابسته به اروپا بوده، فرصتی برای فراهم شدن تعداد بسیاری از قطعات از سوی ما تشکیل میداد.
او ادامه داد در شهرکهای صنعتی ما توانمندیهای بالقوهای وجود دارد که میتوانند این نیازها را پوشش دهند. مهندسی ما، چه در حوزه پزشکی، چه اجرایی و چه ساخت، باید به این سمت حرکت کند. با این ظرفیتها، حتی اگر مقصد دستیابی به ۴۰ میلیارد دلار التجاره دور از دسترس باشد، رسیدن به ۱۰ میلیارد دولار امکانپذیر است، اما تنها در صورتی که هماهنگی و همپوشانی بین بخشهای گوناگون تشکیل شود. این کار نیاز به دقت و برنامهریزی جدی دارد.
انتهای مطلب/