افراد در جوامع مدرن هویت خود را از طریق مراقبت از بدن و نمایش آن به دیگران تعریف میکنند. این امر در فرهنگ مصرفگرا باعث شده تا ظواهر بدنی اهمیت مضاعفی پیدا کند و زنان در پی دستیابی به اندام ایدهآل، رژیمهای لاغری سخت و غیرعلمی را به عنوان عادت روزمره خود در میآورند.
آثار مخرب رژیمهای سخت بر بدن و روح
مریم محمودی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی، به شهروند گفت فرایند کاهش وزن هم جنبه بدنی دارد و هم ذهنی. رژیمهای سریع و غیراستاندارد تنها بر بدن تأثیر نمیگذارند، بلکه ذهن و احساسات را نیز تحت فشار قرار میدهند. کمبود مواد مغذی باعث سرگیجه، خستگی، افسردگی، نوسانات خلقی و اضطراب میشود. سیستم گوارش با مغز در ارتباط تنگاتنگی است و تغذیه نامناسب مستقیما بر سلامت روان اثر میگذارد.
خطرات ویژه برای نوجوانان دختر
محمودی افزود دختران در دوران نوجوانی و جوانی نسبت به تصویر بدنی حساس هستند. رژیمهای سخت باعث کمبود ویتامینها، آهن، کلسیم و روی، اختلال در رشد، کوتاهقدی، تهوع، عدم تحمل سرما، ریزش مو، مشکلات پوستی، سنگ کیسه صفرا، بیقاعدگی قاعدگی و افسردگی میشود. مصرف قرصهای لاغری در این سن میتواند عوارض جبرانناپذیری بر اعصاب و مغز بگذارند.
بازگشت وزن و شل شدن پوست
یکی از عوارض لاغری سریع، بازگشت مجدد وزن است. بدن در پاسخ به کمبود کالری شدید، متابولیسم را کاهش داده و وارد حالت بقا میشود. پس از رژیم، بدن هر کالری مصرفی را ذخیره میکند و وزن برمیگردد. شل شدن پوست در نواحی شکم، بازوها و رانها نیز از پیامدهای رایج است که حتی با ورزش و تغذیه بهراحتی بهبود نمییابد.
روانپزشکی تغذیه علم نوظهور
زهره احمدی، روانشناس بالینی، اشاره کرد بدن در جوامع مدرن به کالایی تبدیل شده است. رژیمهای سخت مانند شمارش کالری، محدود کردن کربوهیدرات یا رژیم کتو، نه تنها از سلامت حمایت نمیکنند، بلکه به اعتماد به نفس و روابط اجتماعی آسیب میزنند. افزایش استرس، خشم و سرخوردگی از عوارض روانی لاغری سریع است. رشته نوظهور روانپزشکی تغذیه تأکید دارد که تغذیه و رژیم غذایی مستقیما بر روان تأثیر میگذارند و با اصلاح سبک زندگی، سلامت روان را بهبود میبخشند.
فرهنگ نمایشی و ترویج الگوهای غربی
مصطفی آبروشن، عضو انجمن جامعهشناسی ایران، گفت فرهنگ مدرن نمایشی است و افراد برای حفظ موقعیت اجتماعی، سعی در نمایش اندام ایدهآل دارند. شبکههای ماهواره و فضای مجازی الگوهای زیبایی غربی را به جامعه تزریق میکنند. زنان تحت فشار این الگوها، بدون توجه به پیامدهای جسمی و روانی، به رژیمهای سخت روی میآورند. در گذشته مردان بر اساس اعمالشان قضاوت میشدند، اما امروزه الگوهای زیبایی مردانه شامل بدنهای عضلانی و حجیم نیز بر مردان تحمیل شده است.