رونمایی از پوس‌تر چهل‌وسومین جشنواره فیلم فجر مجددا بحث‌های طولانی‌مدت درباره کیفیت طراحی پوستر‌های این رویداد هنری را دامن زده است. این پوس‌تر که با امضای ابراهیم حقیقی، گرافیست سرشناس و طراح نماد سیمرغ جشنواره، انتشار یافته، تصویری از بازیگر رقیه چهره‌آزاد را بر اساس عکاسی گرامی ساعتی نشان می‌دهد. در این طرح، پرنده‌ای همچون بلبل یا هزاردستان روی انگشت دست بازیگر نشسته و فضایی پر از گل و مرغ با نورانی‌سازی اغراق‌آمیز، اشاره‌ای به فیلم مادر اثر علی حاتمی دارد. گرچه استفاده از چهره معروف سینمایی به عنوان نماد در پوستر‌های فستیوال‌های جهانی مرسوم است، اما حذف نماد سیمرغ که خود زاده ذهن حقیقی بوده، موج انتقادات را برانگیخته است.
دوشاخه فشار‌های اجرایی و زمانی
تحلیلگران معتقدند که ریشه‌های این بحران در دو دهه گذشته جستجو می‌شود. سلیقه مقامات اجرایی، ممیزی‌های متعدد و مجوز‌های پیچیده، طراحان را به حاشیه رانده و فرآیند طراحی را به چند روز فشرده کرده است. این فشار‌ها باعث شده تا برخی گرافیست‌های نام‌آشناآ از قبولی طرح‌های جشنواره‌های فجر – اعم از سینما، تئا‌تر، موسیقی و هنر‌های تجسمی – خودداری کنند. در سال‌های پیشین نیز شاهد مواردی بودیم مانند پوس‌تر سی‌وسومین جشنواره تئا‌تر فجر که پس از اعتراضات، طرح جایگزین هم کپی باشد، یا پوس‌تر سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر که عناصرش از پیش تعیین شده بود.
مقایسه با استاندارد‌های جهانی
در فستیوال‌های معتبر جهانی، ماه‌ها پیش از برگزاری رویداد، تیم‌های طراحی روی جزئیات پوس‌تر تمرکز می‌کنند. برخی از جشنواره‌های بین‌المللی حتی از اختتامیه دوره جاری، ایده‌پردازی برای سال بعد را آغاز می‌کنند. در مقایسه، رویه مدیریت در جشنواره فیلم فجر نشان می‌دهد که توجه به طراحی پوس‌تر اولویت پایینی دارد. کج‌سلیقه‌های برخی دبیران در سال‌های گذشته و تحمیل افراد آشنای خود، آسیب جدی به اعتبار بصری این رویداد زده است.
پدیده هوش مصنوعی و از دست رفتن هویت
سوال اساسی این است که با ورود ابزار‌های دیجیتال و هوش مصنوعی، چرا کیفیت پوستر‌ها به جای ارتقا، افت کرده است؟ پوس‌تر امسال با آمیزه‌ای از تکنیک‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی، حس نوستالژی را تحریک می‌کند اما عمق و لایه‌های مفهومی آثار پیشین حقیقی را فدای زیبایی‌سازی سطحی کرده است. اگر نام جشنواره از روی پوس‌تر حذف شود، تفکیک آن از پوستر‌های روز مادر یا کمپین‌های پاسداشت مقام زن دشوار خواهد بود. این وضع نشان‌دهنده بحران عمیق‌تری است طراحان نامی دیگر قادر به خلق اثرات ژرف و اثرگذارند، و تنها سعی در بازآفرینی حس‌های گذشته دارند تا با استناد به خاطرات مخاطب، اعتبار کار خود را حفظ کنند.