نخستین پرواز آزاد شاتل فضایی انترپرایز؛ گام مهم در تاریخ کاوش فضایی

نخستین پرواز آزاد شاتل فضایی انترپرایز؛ گام مهم در تاریخ کاوش فضایی, دوازدهم اوت ۱۹۷۷ (۲۱ مرداد ۱۳۵۶) روزی تاریخی در برنامه فضایی ناسا ثبت شد، چرا که شاتل فضایی انترپرایز برای نخستین بار به صورت مستقل و بدون وابستگی به هواپیمای حامل، پرواز خود را آغاز کرد. تا پیش از این لحظه، این فضاپیما همواره در حین تستها بر روی بدنه یک بوئینگ ۷۴۷ اصلاحشده به نام حامل شاتل (SCA) سوار میشد.

مراحل تستهای پروازی و جدا شدن از هواپیمای حامل پس از آن پرواز اول، انترپرایز چهار پرواز آزمایشی رایگان دیگر را نیز با موفقیت پشت سر گذاشت. در این پروازها، شاتل از هواپیمای حامل جدا شده و تحت کنترل مستقیم فضانوردان به سمت زمین هدایت و فرود میآمد. این سری از تستها به منظور ارزیابی ویژگیهای آیرودینامیکی، کنترل پرواز و قابلیت فرود مدارگرد طراحی شده بود و تحت پیکربندیهای مختلف وزنی و آیرودینامیکی انجام گرفت.

تغییرات پیکربندی در پروازهای متوالی در سه پرواز اول، یک دمی مخروطی الشکل در قسمت عقب بدنه انترپرایز نصب بود که وظیفه کاهش کشش و آشفتگی هوا در زمان اتصال به هواپیمای حامل را بر عهده داشت. اما در دو پرواز پایانی، این دم برداشته شد و به جای آن، موتورهای اصلی ماکتشده نصب گردید تا شرایط واقعیتری برای تست فراهم آید.

چالش نوسانی در آخرین پرواز پنجمین و آخرین پرواز آزاد، یک چالش فنی مهم را آشکار ساخت بروز مشکلات نوسانی ناشی از عملکرد خلبان. این پدیده که در لحظه فرود رخ داد، نشان داد سیستم کنترل پرواز نیاز به اصلاحات اساسی دارد تا قبل از اولین پرتاب مداری واقعی، ایمنی کامل تضمین شود. نقش انترپرایز در ساخت شاتلهای عملیاتی شاتل انترپرایز به عنوان نمونه اولیه و تستی، پایهساز ساخت نخستین شاتل عملیاتی یعنی کلمبیا گردید.

با این حال، تفاوتهای طراحی قابل توجهی بین این دو وجود داشت. انترپرایز فاقد رابط نصب غلافهای جانبی در بدنه عقب بود و بسیاری از زیرسیستمهای حیاتی برای ماموریتهای فضایی در آن پیادهسازی نشده بودند. برای تأمین انرژی الکتریکی در این شاتل از سلولهای سوختی استفاده میشد، اما ظرفیت آنها برای پاسخگویی به نیازهای انرژیبر پروازهای فضایی واقعی کافی نبود.

به همین دلیل، انترپرایز هرگز برای ماموریتهای مداری طراحی نشده بود و تنها به عنوان بستر تست زمینمحور و اتمسفری به کار میرفت. سیرت تاریخی و مکان نگهداری فعلی این شاتل پیش از ورود شاتلهای دیگر به فاز عملیاتی، از طریق سری وسیعی از آزمایشات زمین و هوا، دادههای حیاتی برای برنامه شاتل فضایی فراهم آورد.

در نهایت، انترپرایز به موزه دریا، هوا و فضای اینترپید (, & ) در نیویورک منتقل شد و اکنون به عنوان یک اثر تاریخی ارزشمند، به نمایش عموم میرسد.