تحلیل علل ریشهای تخلفات کادر درمان و راهکارهای پیشگیری؛ گفتوگو با استاد مصدق راد

تحلیل علل ریشهای تخلفات کادر درمان و راهکارهای پیشگیری؛ گفتوگو با استاد مصدق راد, نظام سلامت در هر کشوری از ارکان اصلی تأمین امنیت و رفاه اجتماعی محسوب میشود. پزشکان و اعضای تیم درمان به عنوان متولیان حفظ سلامت عموم، نقشی محوری در پیشگیری و درمان امراض ایفا میکنند. با این حال، وقوع تخلفات و جرایم پزشکی در مواردی سلامت بیماران را تهدید کرده و اعتماد عمومی به این نظام را کاهش میدهد.

ستان آپادانا پرونده بیمارستان آپادانا در تهران، نمونهای بارز از تخلفات کادر درمان است که متأسفانه الگوهای مشابه آن در موارد دیگر نیز تکرار شده است.

نکتهای که در این میان حائز اهمیت است، نقش و واکنش جامعه پزشکی در مواجهه با اینگونه تجاوزهاست.

تحلیل عوامل موثر بر توسع تخلفات از دید استاد مصدق راد علیمحمد مصدق راد، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، در بررسی این پدیده به دلایل متنوعی اشاره کرده که بستر ساز پیروی از تخلفات در کادر درمان میشوند. این عوامل در موارد زیر خلاصه شدهاند عوامل اقتصادی و معیشتی افزایش هزینههای زندگی و تورم افت قدرت خرید پول ملی و نارضایتیهای مالی، بخشی از کارکنان سلامت را به سمت رفتارهای غیراخلاقی سوق داده است.

ناسازگاری تعرفههای پزشکی عدم تناسب تعرفههای رسمی با هزینههای واقعی درمان، انگیزه جستجوی راهکارهای غیرقانونی برای جبران درآمد را در برخی پزشکان و مدیران تقویت کرده است. فشار بر بیمارستانهای خصوصی مشکلات اقتصادی این مراکز میتواند منجر به تصمیمات غیراخلاقی چون کاهش کیفیت خدمات، سوءاستفاده از نیروی متخصص کمتجربه یا حتی انجام جراحی بدون حضور جراح اصلی گردد.

ضعفهای ساختاری، نظارتی و مدیریت ناکارآمدی سیستمهای بازرسی ضعف در مکانیزمهای نظارتی سبب کشف دیرهنگام تخلفات یا بینتیجه ماندن پیگیریها شده است. فساد اداری و فقدان شفافیت وجود رانت، نفوذ و عدم شفافیت، زمینه را برای نادیده گرفتن تخلفات و عدم برخورد قاطع با متخلفان فراهم آورده است. انتصابهای غیرلیاقتمحور مدیریت بر اساس روابط شخصی به جای mé، نظارت را تضعیف و مماشات با تخلفات را تشدید میکند.

کمبود امکانات در بخش دولتی فقر تجهیزات و زیرساختها در بیمارستانهای دولتی، برخی نیروهای درمانی را به سمت راهکارهای غیرقانونی و موازیراندن میکند. فقدان پاسخگویی دقیق عدم نظارت فعال بر عملکرد پزشکان و مدیران، تداوم تخلفات و عدم پیگیری جدی پروندهها را تضمین میکند.

کاستیهای آموزشی و فرهنگی کمبود آموزش اخلاقی و حرفهای عدم تدوین و اجرای برنامههای جامع اخلاق پزشکی در دوران تحصیل، بنیانگذار فرهنگ تخلف و تقلب در میان قشر مؤثری از کادر درمان شده است. پیامدهای اجتماعی چرخه معیوب و از بین رفتن اعتماد گسترش تخلفات و ناشی از آن افت اعتماد عمومی، میتواند انگیزه پزشکان متعهد و اخلاقگرا را تضعیف نموده و چرخهای معیوب را در نظام سلامت تداوم بخشد.