تحلیل برنامه جعبه سیاه شبکه افق نقد حضور رائفیپور و چالشهای محتوایی تلویزیون, تلویزیون در دو بعد اصلی قابل تعریف است؛ از یک سو به عنوان ابزاری برای آموزش و جهتدهی به افکار عمومی از راه سرگرمی که متداولاً جعبه جادو نامیده میشود، و از سوی دیگر به مثابه دانشگاه برای انتقال آموزشهای مفهومی، علمی و صریح.
این دو رویکرد متضاد نیستند، چرا که سرگرمی در رسانه نباید به معنای ابتذال یا خالی از محتوا باشد، بلکه باید با جهتگیری درست و دقیق همراه شود تا در بستر فرهنگسازی موثر واقع گردد. ضرورت وحدت جهت در شبکههای مختلف هر شبکه تلویزیونی با مخاطب و سبک خاص خود، باید دغدغه ترقی فرهنگی کشور را به عنوان اولویت مشترک داشته باشد.
ون را از جعبه جادو به جعبه سیاه تبدیل میکند.
بررسی پرتره علیاکبر رائفیپور در برنامه جعبه سیاه برنامه جعبه سیاه شبکه افق، اخیراً بخشی از زمان پخش خود را به پرترهسازی علیاکبر رائفیپور اختصاص داده است. رائفیپور فردی شناخته شده است، اما سوابق اخیر او از جمله نسبت دادن نوشته خلاف به رهبر معظم انقلاب که منجر به تذکر دفتر رهبری و انتقاد صریح حسین شریعتمداری در روزنامه کیهان شد، سوالهای جدی درباره اعتبار و دقت او در بیان مطلب برانگیخته است.
د اصلی نیروهای انقلابی به رائفیپور، تناقضگویی و سطحینگری در تحلیل مسائل است که منابر را به محلی علیه عقلانیت تبدیل کرده است.
در آغاز برنامه، مجری با تعابیر مبهمی او را معرفی میکند و رائفیپور خود نیز با بیاعتنایی به دقت، لقب استاد یا دکتر را پذیرفته میشود. بررسی مدارک موجود نشان میدهد ایشان فارغالتحصیل کارشناسی حسابداری از دانشگاه مطلب نور شاهرود هستند و هیچ مدرک دکترا یا استادی رسمی از سوی ایشان منتشر نشده است.
رمل، فضای گفتگو را به سمت مباحث غیرعلمی و اسطورهمحور سوق میدهد.
رائفیپور اگرچه در ظاهر به علمی بودن تأکید میکند، اما با مثالهایی مانند ازدواج اردیبهشتیها با بهمنیها و تایید تجربه شخصی خود، اعتبار این مباحث را تقویت میکند. این رویکرد، مخاطب را از مسیر تحلیلهای سیاسی و اجتماعی عمیق منحرف کرده و به سمت خرافهگرایی میراند. تواضع کاذب و خودنمایی در پوشش استادیت استاد واقعی، علاوه بر سطح علمی بالا، تواضع و اخلاص را نیز میطلبد.
رائفیپور در برنامه با روایت خاطرات نوجوانی، انگیزه زندگی خود را دیدن عکس خود در خانه دیگران اعلام میکند که نشاندهنده طلب دیدهشدن و شهرتگرایی است، نه خدمتگذاری. تعمیم این روحیات به اساتید و بزرگان تاریخ، تحریف واقعیت و بیاحترامی به جایگاه علم و اخلاق است.
مسئولیت نهادها در کنترل محتوای رسانه مسئله فراتر از فرد رائفیپور است؛ حضور چهرههایی چون حمید رسایی با سوابق رادیکالیسم و ایجاد حاشیه در همین برنامه، نشان میدهد نهادهای تصمیمگیرنده در صدا و سیما مسیر را برای محتوای سخیف و ضدعقلانیت هموار کردهاند. در شرایطی که جامعه نیازمند مرجعیت و عقلانیت است، پخش چنین برنامههایی زحمات مدیران را به چالش میکشد و اعتماد عمومی را تضعیف میکند.
انتظار از مسئولان نظارتی، جلوگیری از تبدیل جعبه جادو به ابزاری برای تبلیغ فردی و نشر بیدقتی است.