مقامات ناسا و اداره ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده (نوآا) در یک کنفرانس خبری اخیر اعلام کردند که خورشید به فاز حداکثر خورشیدی چرخهی ۱۱ سالهی خود رسیده است. این مرحله با افزایش چشمگیر تعداد لکههای خورشیدی و بروز طوفانهای خورشیدی همراه است که میتوانند اثرات قابلتوجهی بر هوای فضایی زمین بگذارند.
حداکثر خورشیدی و چرخههای ۱۱ ساله
دورۀ حداکثر خورشیدی بخشی از چرخۀ تقریبی ۱۱ سالهی خورشید است که در آن ستارهی ما از فاز کمفعالیت به فاز پرفعالیت میرود. در این فاز، میدان مغناطیسی خورشید دچار تغییرات شده و قطبهای مغناطیسی معکوس میشوند؛ این پدیده باعث افزایش تعداد لکهها و رویدادهای خورشیدی میگردد.
نظارت بر لکههای خورشیدی و پیشبینی طوفانها
ناسا و نوآا با رصد مداوم لکههای خورشیدی — که نواحی خنکتر سطح خورشید و نشانگر فعالیت مغناطیسی هستند — به پیشبینی شعلهها و پرتابهای جرمی تاج خورشیدی (سیامای) و اثرات احتمالی آنها بر زمین میپردازند. این لکهها منبع اصلی طوفانهای خورشیدی قوی محسوب میشوند.
تأثیرات بر فناوری و زیرساختهای زمین
افزایش فعالیت خورشیدی، شرایط هوای فضایی را دگرگون کرده و میتواند بر ماهوارهها، فضانوردان، سیستمهای ارتباطی و ناوبری (مانند جیپیاس) و شبکههای برق اثر بگذارد. بهویژه، طوفانهای ژئومغناطیسی قوی میتوانند باعث اختلال در توزیع برق و تقویت شفقهای قطبی شوند.
در ماه مه ۲۰۲۴، سریای از طوفانهای خورشیدی و پرتابهای جرمی تاج خورشید، قویترین طوفان ژئومغناطیسی دو دههی اخیر را به وجود آوردند. ناسا در همین ماه ۸۲ شعلهی خورشیدی قابلتوجه را شناسایی کرد که اکثریت آنها از دو ناحیه فعال به نامهای AR ۱۳۶۶۳ و AR ۱۳۶۶۴ برخاسته بودند.

زمانبندی اوج و پیشبینیهای آتی
مقامات نوآا بیان کردند که تعیین دقیق لحظۀ اوج فعالیت خورشیدی در لحظه امکانپذیر نیست، چرا که این تشخیص نیازمند رصد یک کاهش مداوم در فعالیت پس از اوج است. پیشبینی میشود فاز حداکثر خورشیدی حدود یک سال دیگر ادامه یابد.

چشمانداز تاریخی و مأموریتهای آینده
چرخههای خورشیدی از دوران گالیله رصد شدهاند و هر یک ویژگیهای منحصربهفردی دارند. ناسا و نوآا با راهاندازی مأموریتهای جدید، در پی درک عمیقتر از هوای فضایی و اثرات آن برند. مأموریت کاوشگر خورشیدی پارکر در دسامبر ۲۰۲۴ به نزدیکترین فاصلهی خود از خورشید خواهد رسید.
پیشبینیهای هوای فضایی نقش حیاتی در حمایت از برنامههای فضایی و حفاظت از فضانوردان ایفا میکنند. ناسا به عنوان بازوی تحقیقاتی تلاشهای ملی در این حوزه، بهصورت مداوم در حال تحلیل و پیشبینی شرایط فضایی است.