آلفا قنطورس؛ نزدیک‌ترین منظومه ستاره‌ای به زمین با سیارات شبیه به زمین

منظومه آلفا قنطورس تنها ۴.۳ سال نوری از زمین فاصله دارد و نزدیک‌ترین منظومه ستاره‌ای به منظومه شمسی محسوب می‌شود. این منظومه از سه ستاره تشکیل شده که دو ستاره درخشان آلفا قنطورس الف و ب یک جفت دوتایی می‌سازند و ستاره سوم پروکسیما قنطورس با فاصله ۴.۲ سال نوری نزدیک‌ترین ستاره به خورشید است.

کشف این منظومه به قرن دوم می‌لادی و کتاب المجسطی بطلمیوس بازمی‌گردد. در سال ۱۵۹۲ رابرت هیوس این ستاره را در آثارش معرفی کرد و در دسامبر ۱۶۸۹ ژان ریشو کشف کرد که آلفا قنطورس در واقع یک منظومه دوتایی است. ستاره پروکسیما قنطورس نیز در سال ۱۹۱۵ توسط رابرت اینس شناسایی شد.

پروکسیما قنطورس یک کوتوله قرمز با جرم ۱۲ درصد خورشید و قطر ۱۴ درصد آن است که در پیش‌رشته اصلی قرار دارد. این ستاره با درخشندگی ۰.۱۷ درصد خورشید عمر تخمینی ۴ تریلیون ساله دارد و در سال ۲۰۱۹ یکی از بزرگ‌ترین شراره‌های ستاره‌ای کهکشان را تولید کرد که ۱۰۰ برابر قدرتمند‌تر از شراره‌های خورشیدی بود.

جفت ستاره آلفا قنطورس الف (رجل قنطورس) و ب (تولیمان) در فاصله ۴.۴ سال نوری از زمین به دور هم می‌چرخند. رجل قنطورس بزرگ‌تر و پرجرم‌تر از خورشید با دمای سطح ۵۵۰۰ درجه سانتی‌گراد و تولیمان کوچک‌تر با دمای ۵۰۰۰ درجه سانتی‌گراد است. پروکسیما قنطورس به این جفت دوتایی متصل گرانشی است و حدود ۵۰۰ هزار سال برای یک دور کامل نیاز دارد.

تا سال ۲۰۲۳ پنج سیاره نامزد در این منظومه شناسایی شده‌اند. سه سیاره تأییدشده دور پروکسیما قنطورس می‌چرخند پروکسیما ب با جرم نزدیک به زمین در منطقه قابل سکونت و دوره ۱۱.۲ روزه، پروکسیما سی با جرم هفت برابر زمین در فاصله ۱.۵ واحد نجومی و پروکسیما دی با جرم یک‌چهارم زمین که سبک‌ترین سیاره کشف‌شده است و دوره ۵ روزه دارد. دو سیاره دیگر دور تولیمان شناسایی شده‌اند.

سفر به این منظومه با تکنولوژی فعلی چالش‌برانگیز است. شاتل دیسکاوری با سرعت ۲۸ هزار کیلوم‌تر بر ساعت بیش از ۱۴۸ هزار سال، و وویجر‌ها با سرعت ۵۶ هزار کیلوم‌تر بر ساعت حدود ۴۰ هزار سال برای رسیدن به مرز منظومه نیاز دارند. ناسا طرحی برای مأموریت سال ۲۰۶۹ با سرعت ۱۰ درصد نور تدوین کرده که ۴۴ سال طول می‌کشد.

آلفا قنطورس در ۳۰ هزار سال آینده به نزدیک‌ترین فاصله ۳ سال نوری از خورشید می‌رسد و سپس دور می‌شود. این منظومه هدف اول مأموریت‌های بین‌ستاره‌ای آینده با تکنولوژی‌های پیش‌رانش هسته‌ای یا بادبان لیزری است.

پروکسیما قنطورس
آلفا قنطورس
حیات فرازمینی
حیات فرازمینی
ستاره‌های آلفا قنطورس<figcaption class="wp-element-caption"آلفا قنطورس ای، بی و پروکسیما قنطورس (داخل دایره قرمز).
آلفا قنطورس