مستند شهر زنده ساخته مشترک لیلا فولادوند و محمدحسین نظری در هشتمین جشنواره تلویزیونی مستند حضور دارد و امشب جمعه یازده آبان ماه ساعت بیست و یک از شبکه مستند سیما پخش خواهد شد.
محمدحسین نظری از کارگردانان این اثر در مورد سوژه فیلم گفت این مستند به بازدید از حیات وحش شهر تهران در مناطق گوناگون از کوهستانها تا بافت شهری میپردازد. مستندهای حیات وحش شهری که بیانگر تنوع زیستی در دل کلانشهرها هستند، نوشته تازهای در سینمای ایران محسوب میشوند و احتمالا عمر فیلمهای ساختهشده در این ژانر به یک دهه هم نمیرسد.
نظری افزود در دوران کرونا به علت منع تجمعات و خلوتتر شدن شهرها، آلودگیهای زیستمحیطی و صوتی کاهش یافت و گونههای جانوری زیادی مجددا به شهرها بازگشتند. ما در شهر زنده که بخش مهمی از تصویربرداریاش در همین دوره انجام شده، این پدیده را ثبت کردهایم.
کارگردان مستند درباره روند شکلگیری اثر توضیح داد دکتر شینا انصاری، اکنون رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست، نظر ساخت مستندی درباره آب تهران را مطرح کردند. ما پیشتر در سریال مستند دستهای آلوده به مسائل زیستمحیطی تهران پرداخته بودیم و تصمیم گرفتیم روی تنوع زیستی شهر تمرکز کنیم. بسیاری از مردم باور نمیکنند که در فاصلهای از جنوب تهران فلامینگوهایی زندگی میکنند و بر پایه فصل و اقلیم، گونههای جانوری متنوعی در تهران زیست میکنند.
وی بیان کرد ایده اصلی این مستند این است که هرچه شهر پذیرای بهتری برای حیات وحش باشد، فضای آن برای زندگی انسانها نیز سالمتر خواهد شد. در علم اکوسیستم، مفهومی به نام اکوتون یا بوممرز وجود دارد که منطقهای بین دو یا چند اکوسیستم است و ویژگیهای مشترک با هر یک دارد. تهران دقیقا این ویژگی را دارد چرا که جنوب آن بیابانی و شمال کوهستانی است و این موضوع باعث تنوع زیستی بالا شده است.
نظری با اشاره به آمارها گفت بر پایه منابع تحقیقاتی، بیش از پانصد گونه پرنده در ایران ثبت شده که نزدیک به سیصد گونه در تهران یافت میشود. این موضوع در مورد حشرات و گیاهان نیز مشابه است. ما تلاش کردیم پیوند متقابل زندگی شهری و تنوع زیستی تهران را به تصویر بکشیم.
در مورد روال تحقیق و پژوهش، کارگردان مستند اظهار داشت پیش از این مجموعه دستهای آلوده را درباره مشکلات زیستمحیطی تهران ساخته بودیم و با مزایا و معایب جغرافیایی-اقلیمی شهر آشنا شده بودیم. برای شهر زنده یک تیم کارشناسی ده نفره شامل پرندهشناس، حشرهشناس و دیگر متخصصان به طور همکار در کنار ما بودند و نقشه راه فصلی و مکانی برای یافتن گونهها را فراهم میکردند.
نظری درباره زمانبندی ساخت گفت این مستند در اوج بحران کرونا یعنی سال ۱۳۹۹ آغاز شد. اگرچه نامه مستقیم شهرداری برای همکاری داشتیم، اما به علت بستن اماکن گردشگری مانند دریاچه چیتگر، پارک جمشیدیه و لویزان، امکان ورود برای تصویربرداری وجود نداشت. نزدیک به یک سال و نیم فرآیند تصویربرداری ادامه داشت و در اوایل ۱۴۰۲ به پایان رسید. نسخه نهایی در اواسط ۱۴۰۲ آماده شد.
وی در پایان اشاره کرد عوامل فیلم به دلایلی از جمله هزینههای بالای تولید مستند، بسیار محدود بود به طوری که به جز تیم کارشناسی، بقیه کارها به صورت دو نفره توسط من و خانم فولادوند انجام شد. بر پایه این گزارش، مستند شهر زنده امشب جمعه یازده آبان ساعت بیست و یک از شبکه مستند سیما پخش میشود و بازپخش آن فردا شنبه دوازده آبان ساعت نه صبح و ساعت بیست و چهار است.