به گزارش برنا، واژه نخبه در قرن هفدهم میلادی برای توصیف کالاهای باکیفیت به کار میرفت و پس از آن برای گروههای اجتماعی برتر مورد استفاده قرار گرفت. در قرن نوزدهم، نخبهگرایی به عنوان یک مکتب فکری در علوم سیاسی و جامعهشناسی جایگاه ویژهای یافت.
تعریف نخبه در آییننامه احراز نخبگی
ماده ۲ آییننامه احراز نخبگی جامعترین تعریف را از نخبه ارائه میدهد. بر این اساس، نخبه فرد برجسته و کارآمدی است که اثرگذاری او در تشکیل و گسترش علم، هنر، فناوری، فرهنگسازی و مدیریت سرزمین محسوس باشد. هوش، خلاقیت، کارآفرینی و نبوغ فکری این فرد باید در راستای گسترش دانش و نوآوری جهت رشد علمی و اعتلای جامعه انسانی به کار رود.
نخبگان بخش برگزیدهای از جامعه هستند که توانمندیها و قابلیتهای اختصاصی دارند و این امر به آنها برتری نسبت به سایر افراد میبخشد.
منظر مدرن درباره نخبگان
در تعاریف معاصر، نخبه فردی است که بر پایه المانهای موجود از سطح بالای توانایی، علم، اخلاق و ادب برخوردار است و قابلیت اثرگذاری در تکنولوژی، فناوری و علوم تخصصی را دارد.
فرد نخبه با قوت فکر و عقل موانع را از سر راه برمیدارد و به مقصد نهایی خود که خدمت به علم، تکنولوژی و انسانیت است میرسد.
طبقهبندی و ویژگیهای نخبگان
برخلاف باور قرن هفدهم در اروپا، نخبگان از طبقه خاصی نیستند؛ هرچند در نهایت در یک طبقه خاص قرار میگیرند، اما واقف به اخلاقیات، قوه تحلیل و پشتکار هستند.
موثر بودن، منفعتمندی خوب از زمان، برسی شرایط، شجاعت، ریسکپذیری، تمرکز، دقت بر عادات علمی، بازدید جامع بر مسائل، داشتن نبوغ و سایر صفات از ویژگیهای بارز نخبگان محسوب میشوند.