انتقال ویژگی‌ها و خصوصیات والدین به فرزندان وراثت نام دارد و این فرآیند علاوه بر انسان‌ها در گیا‌هان و حیوانات نیز دیده می‌شود. صفاتی که در زمان لقاح و از طریق ترکیب سلول‌های جنسی نر و ماده به فرزندان منتقل می‌شوند، در مولکول دی‌ان‌ا به صورت کدگذاری شده قرار گرفته‌اند و به نسل‌های بعد ادامه می‌یابند.
با وجود اینکه صفات ارثی فرا‌وانی وجود دارد، در ادامه مهم‌ترین آن‌ها را معرفی می‌کنیم
ویژگی‌های فیزیکی
اکثریت ویژگی‌های فیزیکی مانند رنگ مو، بافت و الگوی رویش مو، نوع پوست و حتی داشتن رگ‌های واریسی از سمت مادر به ارث می‌رسند.
هوش و توانایی ذهنی
مطالعات نشان می‌دهند که هوش و توانایی‌هایذهنی از دلنشین‌ترین صفات ارثی هستند که به طور عمده توسط مادر به فرزندان منتقل می‌شوند.
رنگ چشم
ژن‌های هر دو والد و غالب یا مغلوب بودن آن‌ها در تعیین رنگ چشم کودکان نقش دارند. رنگ‌های تیره مانند مشکی و قهوه‌ای غالب و رنگ‌های روشن نظیر آبی و سبز مغلوب هستند. اگر هر دو والد چشم‌های روشن داشته باشند، احتمال اینکه فرزند نیز چشم روشن داشته باشد بسیار بالا است و تیره بودن چشم یکی از والدین احتمال تیره بودن چشم فرزند را افزایش می‌دهد.
بیماری‌های می‌توکندری
بیماری‌های می‌توکندری از اختلالات ارثی مزمن هستند که ناشی از نقص یا جهش در دی‌ان‌ای می‌توکندری می‌باشند و می‌توانند در هر سنی ظاهر شوند، هرچند اغلب از بدو تولد خود را نشان می‌دهند. این نقص‌ها می‌توانند تمام اعضای بدن کودک از جمله مغز، اعصاب، کلیه، قلب، کبد، چشم، گوش و پانکراس را تحت تأثیر قرار دهند. گاهی اختلالات دیگر بر دی‌ان‌ای می‌توکندری اثر می‌گذارند و باعث بیماری‌هایی نظیر آلزایمر، دیس‌تروفی عضلانی، لو گریگ، دیابت و سرطان می‌شوند.
زمان قاعدگی
دختران معمولا از نظر زمان آغاز قاعدگی و یائسگی شبیه مادران خود هستند، هرچند این همیشه صدق نمی‌کند. نباید از عوامل موثر دیگر مانند هورمون‌ها، قد، وزن، چربی بدن، وضعیت سلامتی و تغذیه غافل شد.
الگو‌های خواب
مطالعات نشان می‌دهند که الگوی خواب مادر به فرزندان منتقل می‌شود. کودکان مادری که دچار بی‌خوابی هستند دیر‌تر از هم‌سالن‌های خود به خواب می‌روند، در حالی که مادران با خواب عمیق و کافی این الگو را به فرزندانشان می‌رسانند.
توانایی افزایش یا کاهش وزن
محققان معتقدند فرزندان احتمالا متابولیسم بدن خود را از مادر می‌گیرند. با این حال ژنتیک تنها عامل تعیین‌کننده وزن نیست و سبک زندگی اهمیت بیش‌تری دارد؛ افراد با رعایت تغذیه سالم و ورزش می‌توانند بر ژن‌های خود غلبه کرده و از چاقی و بیماری‌های ناشی از آن پیشگیری کنند.
پیری
مطالعات بر روی حیوانات نشان داده که ژن‌های مادری منتقل‌شده از طریق می‌توکندری می‌توانند شدت علائم پیری را تحت تأثیر قرار دهند. اگرچه این موضوع در انسان‌ها به طور رسمی تایید نشده، اما احتمال دارد دی‌ان‌ای می‌توکندری دریافتی از مادر بر شدت پیری فرزندان اثر بگذارد.
اختلال بیش‌فعالی
اختلال نارسایی توجه و بیش‌فعالی (ADHD) از صفات ارثی است که با عکس‌العمل‌های تکانشی، اختلال یادگیری و فعالیت فیزیکی بیش از حد همراه است و در سنین بزرگسالی نیز ادامه می‌یابد. تحقیقات نشان داده احتمال ابتلا به این اختلال در کودکان مادران با سطوح پایین سروتونین بسیار بالاست، چرا که ژن‌های تولیدکننده سروتونین از سمت مادر منتقل شده و بر تمرکز کودکان تأثیر می‌گذارند.
خلق و خو
سازمانده‌ی سیستم کورتیکولیمبیک که بر احساسات کنترل دارد و در اختلال‌های خلقی چون افسردگی نقش دارد، با احتمال بالا از مادر به فرزندان دختر (در مقایسه با سایر ترکیبات) به ارث می‌رسد. به همین دلیل بخشی از رفتار‌ها و خلق‌وخو دختران ریشه در مادرانشان دارد.
آیا ویژگی‌های مادرزادی قابل تغییر هستند؟
اکثریت صفات ما تحت تأثیر ژنتیک و محیط شکل می‌گیرند و عوامل محیطی می‌توانند به طور مستقل بر ژن‌ها اثر بگذارند. مثال بارز آن دوقلو‌هایی هستند که در تولد شبیه هم‌اند، اما به دلیل زندگی در اقلیم‌های متفاوت پس از چند سال ظاهر متفاوتی پیدا می‌کنند. بنابراین همه ویژگی‌ها تنها ارثی نیستند و محیط می‌تواند بر آن‌ها تأثیر بگذارد.
نکته پایانی
اگرچه ژن برخی بیماری‌ها از والدین به فرزندان منتقل می‌شود، اما ظهور آن‌ها به ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی بستگی دارد. افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد دیابت نوع دو یا سرطان‌اند، با انتخاب سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب، ورزش منظم، ترک سیگار و مدیریت استرس می‌توانند احتمال ابتلا را به شدت کاهش دهند و از بیان ژن‌های مربوطه جلوگیری کنند.